متن

مقاله علمی: عوامل مؤثر ۷c در موفقیت انتقال تکنولوژی


مقاله علمی: عوامل مؤثر ۷c در موفقیت انتقال تکنولوژی

انتقال تکنولوژی یکی از اساسی ترین مباحث در تکنولوژی بوده و چگونگی اجرای آن نقش بسیار مهمی را در فرآیند و چرخه تکنولوژی و نوآوری و همچنین خلق ثروت در جوامع درحال توسعه ایفا می نماید . انتقال تکنولوژی فرآیندی است که طی آن صاحب تکنولوژی،دانش و دانسته های خود را در زمینه مورد بحث به شرکت متقاضی انتقال می دهد. این فرآیند بسیار پیچیده بوده و در صورت عدم تسلط و آشنایی به آن می تواند به موضوعی چالش برانگیز تبدیل گردد.

 

 

عنوان مقاله :
عوامل مؤثر  ۷C درموفقیت انتقال تکنولوژی

 

 

یحیی صمدی مقدم
دانش آموخته دکتری تخصصي مدیریت تکنولوژی
مدرس دانشگاه و ارزیاب ارشد جایزه ملی مدیریت تکنولوژی ایران
  هادي اديب
كارشناس ارشد مديريت اجرايي
مدیر اجرایی طر ح هاي صنایع نوين وزارت صنعت ،معدن و تجارت

چکیده :
انتقال تکنولوژی یکی از اساسی ترین مباحث در تکنولوژی بوده و چگونگی اجرای آن نقش بسیار مهمی را در فرآیند و چرخه تکنولوژی و نوآوری و همچنین خلق ثروت در جوامع درحال توسعه ایفا می نماید . انتقال تکنولوژی فرآیندی است که طی آن صاحب تکنولوژی،دانش و دانسته های خود را در زمینه مورد بحث به شرکت متقاضی انتقال می دهد. این فرآیند بسیار پیچیده بوده و در صورت عدم تسلط و آشنایی به آن می تواند به موضوعی چالش برانگیز تبدیل گردد .
در این مقاله سعی شده است علاوه بر بیان روش های انتقال تکنولوژی ، عوامل موفقیت در آن و همچنین مدلی تحت عنوان۷ C  مورد بررسی واقع شود که به نوعی به چالش های موجود در انتقال تکنولوژی می پردازد .

کلمات کلیدی : انتقال تکنولوژی،چالش ، توسعه

۱) مقدمه :
اکثر تکنولوژی هایی که به کشورهای در حال توسعه منتقل شده اند از طریق یک فرآیند نا متعادل و محدود به انتقال سخت افزاری بدون همراهی نرم افزار و دانش فنی و اغلب بدون داشتن نیروی انسانی ماهر و سازمان مناسب بوده است.در نتیجه کشورهای در حال توسعه به شدت به کشورهای صادرکننده تکنولوژی وابسته اند. پس روش انتقال تکنولوژی بسیار حایز اهمیت است و می تواند در جذب تکنولوژی و آورده های ملی و سازمانی تاثیر گذار باشد.در کشورهای در حال توسعه با توجه به میزان شاخت آن ها به تکنولوژی و روش ها و  فرآیند های انتقال چالش های متعددی متباتر خواهد بود . فرآیند انتقال تکنولوژی به کشورهای در حال توسعه به گونه ای ست که اجازه نمی دهد تا این کشورها با استفاده از توانایی ها و منابع داخلی تعدیل گردیده یا بهبود یابند.
بصورت کلی برای دستیابی به موفقیت در انتقال تکنولوژی  علاوه بر خرید دستگاهها و تجهیزات لازم از خارج,که معمولاً با فراهم بودن سرمایه لازم این مرحله به راحتی انجام می شود,باید سایر عوامل انسانی و سازمانی لازم را برای ایجاد یک محیط مناسب برای کاربرد این تکنولوژی فراهم آورد.چون ورود محض تکنولوژی سخت افزار هیچ گاه به تنهایی به توسعه منجر نخواهد شد.

۲) ادبیات تحقیق در  انتقال تکنولوژی  :
برای انتقال تکنولوژی تعاریف مختلفی ارایه شده است که به تعدادی از آن ها در ذیل اشاره می شود :

  • تعریف سازمان ملل از انتقال تکنولوژی عیارت است از :

           وارد نمودن عوامل  تکنولوژیک خاص از کشورهای توسعه یافته به کشورهای در حال توسعه تا این کشورها راقادر به تهیه و به کارگیری ابزارهای  تولید جدید و گسترش و توسعه ابزارهای موجود می سازد.

  • انتقال تکنولوژی از ديدگاه ناسا:

          انتقال تكنولوژي به فرآيندي اطلاق ميشود كه در خلال آن امكان بهرهگيري از تكنولوژي يك سازمان“كه مطابق آن سازمان توسعه يافته است” در سازمان ديگر “ و با “اهداف ديگر” ميسر ميشود.

  • انتقال تکنولوژی از ديدگاه خليل :

         انتقال تكنولوژي فرآيندي است كه باعث شكلگيري جريان تكنولوژي از منبع به دريافت كننده ميشود.

روش های دستیابی به  تکنولوژی در دیدگاه کلان ملی  :
بطور كلي دو روش اصلي جهت دستيابي به تكنولوژي در سطح ملي وجود دارد:
۱) توليد تكنولوژي از طريق سرمايه گذاري برروي تحقيق و توسعه به روشهاي :

  •  سرمايه گذاري بر روي تحقيقات داخلي
  • سرمايه گذاريهاي مشترك تحقيقاتي با ساير كشورها

۲) انتقال تكنولوژي
از طريق روشهاي مختلف از جمله همكاري مشترك، خريد دانش فني ، اعزام كارشناسان ، و...انجام مي شود.

اجزاء تکنولوژی :
تکنولولوژی در ۴ بعد اصلی ذیل معرفی می شود که در هریک از ابعاد در انتقال تکنولوژی مباحث ویژه خود را با توجه به روش های انتقال دنبال خواهد نمود .

 مدل ۷C در انتقال موفق تکنولوژی:
با توجه به روش های انتقال تکنولوژی و ابعاد ۴ گانه آن می توان عوامل تاثیر گذار در انتقال را به صورت الگوی ذیل ارایه نمود که هریک از این عوامل نیز خود به پارامتر های متعددی وابسته می باشند :

۱) زمینه (context):
انتقال تکنولوژی در خلاء اتفاق نمی افتد. عملکرد یک تکنولوژی انتقال یافته به دامنه وسیعی از عوامل وابسته است:
عملکرد تکنولوژی به طور محسوسی تحت تاثیر زیرساخت های پشتیبانی و دسترسی به مهارت های مدیریتی، نظارت و تعمیرات قرار دارد.
تکنولوژیی که دریک دوره زمانی واجد شرایط است الزاماً برای دوره های دیگر مناسب نخواهد بود.
ضوابط عملکردی تکنولوژی ممکن است در نتیجه اطلاعات جدید و یا تغییر ارزش و نگرش، تغییر کند.

۲) چالش ها (Challenges):
موانع زیادی بر سر راه انتقال تکنولوژی قرار دارد. طبیعت و شدت چنین چالش هایی به مواردی نظیر شرایط محیطی غالب، تنوع تکنولوژی، کاربردهای خاص آن و ویژگی های تامین کننده و گیرنده تکنولوژی بستگی دارد:
•  عدم منبع یابی مناسب برای تکنولوژی
•  موانع محیطی بر سر راه عملکرد بهینه تکنولوژی
•  اطلاعات ناکافی و غیرقابل اطمینان و...

۳) انتخاب(Choice):
  الزامات گوناگون در انتخاب تکنولوژی مناسب:
•  نیازها بایستی تعریف، ثبت و درک شوند.
•  گزینه های گوناگون برای تکنولوژی های مناسب (از لحاظ محیطی، اقتصادی و اجتماعی) بایستی مد نظر قرار گیرند.
•  روشهای منطقی و کاربردی جهت تسریع انتخاب تکنولوژی بهینه به کار گرفته شود.
•  توانایی لازم برای استفاده از تمام ظرفیت های بالقوه تکنولوژی بدون آثار مخرب جانبی بایستی وجود داشته باشد.

۴) اطمینان(Certainty ):
  پائین بودن سطح اطمینان و در پی آن افزایش ریسک، چه واقعی و چه درک شده، هر دو از موانع عمده بر سر راه انتقال تکنولوژی به شمار می روند.
عوامل کلان اقتصادی که نشان دهنده عدم قطعیت پایین می باشند ؛
•  تورم پائین
•  نرخ پایدار و واقعی ارز و بهره
•  قیمت گذاری واقعی بر مبنای داده ها و فرآیند ایجاد تکنولوژی
•  حذف کنترل همه جانبه دولت
•  امکان انتقال آزاد سرمایه
•  بازار رقابتی
•  سیاست های شفاف سرمایه گذاری خارجی و تجارت آزاد

۵) ارتباطات(Communication):
زنجیره انتقال تکنولوژی هم از لحاظ زمانی و هم فاصله عموماً بلند می باشد. بنابراین ارتباطات اثر بخش یکی دیگر از اجزای حیاتی در فرآیند انتقال موفق تکنولوژی به شمار می رود.
سیستم های مدیریت اطلاعات(IMSs)  ابزارهای مدیریت دانش و شبکه های رسمی و غیر رسمی چه به صورت متمرکز و چه پراکنده همگی نقش موثری در این فرآیند ایفا می کنند.

۶) ظرفیت(Capacity ):
میزان ظرفیت برای انتقال تکنولوژی تا چه حدی می باشد. ارتقا انتقال تکنولوژی که موجب توسعه پایدار می گردد به شدت وابسته به خلق شرایط مناسب است. مهمترین عوامل اثر گذار بر میزان ظرفیت در انتقال تکنولوژی به ترتیب عبارتند از ؛دولت ، موسسات مالی ، بیمه ، سازمانهای چند ملیتی و...
شرایط زیر نقش سازنده ای در انتقال تکنولوژی و تامین ظرفیت اثر گذارند :
•  بازار آزاد و رقابتی
•  خصوصیات عملکردی جامع و معتبر تکنولوژی
•  متخصصین بی طرف مسائل مالی
•  سیاست های مناسب برای کنترل ریسک

۷) تعهد: (commitment)
• ارائه دهندگان تکنولوژی می بایست با تعهد کامل، در جهت غلبه بر چالش ها، فراهم آوردن تکنولوژی مناسب و شایسته برای کاربران، ایجاد اطمینان و کاهش ریسک، بهبود ارتباطات بین اعضای درگیر در فرآیند انتقال و تقویت زیرساخت های محیطی ظرفیت های لازم برای انتقال تکنولوژی را فراهم آورند.

 نتیجه گیری و پیشنهادات  :
همانگونه که بیان شد انتقال تکنولوژی و روش های آن سهم بسیار زیادی در توسعه کشور ها داشته و با توجه به ابعاد تکنولوژی نقش مهمی را در رفاه جوامع و خلق ثروت ایفا می نماید.
روش های رسمی و غیر رسمی انتقال تکنولوژی خود بیانگر اهمیت موضوع در ابعاد ۴ گانه تکنولوژی است. ۷ عامل فوق که بر شمرده شد خود نیز در انتقال تکنولوژی بسیار حایز اهمیت است که  تعهد مدیریت همانند بسیاری از مدل ها و فعالیت های اثربخش  از جمله عوامل کلیدی در این موضوع بر شمرده می شود  به .ابعاد ۵ گانه از جمله کفیت، زمان ، هزینه ، انعطاف پذیری و نوآوری  باید توجه خاصی شود که یک تکنولوژی بطور موثر انتقال یافته و مفید مورد بهره برداری واقع گردد.

منابع و مراجع :
۱- کتاب " مدیریت تکنولوژی رمز موفقیت در رقابت و خلق ثروت" – طارق خلیل -۱۳۸۳
۲- کتاب " بررسی تحولات صنعتی – تکنولوژیک کشور" – دکتر زهرا عابدی ۱۳۷۶
۳- مقاله " مدیریت تکنولوژی و جایگاه آن در تعالی سازمانی "- یحیی صمدی مقدم- دهمین همایش بین المللی  تعالی سازمانی- تهران-۱۳۹۱
۴-  مقاله " اصول ومبانی موفقیت در انتقال تکنولوژی" -دکتر نیما اسماعیل زاده-مجله رازی-بهمن ۸۳-شماره ۱-سال شانزدهم
۵-  مقاله " عوامل موفقیت تکنولوژی " – پرستو جلیلی – دانشگاه علامه طباطبایی – بهار ۱۳۸۹